Tema koja se stalno vraća na Balkan
Upravo zato je tekst autora Miroslava Ćosovića ponovo otvorio staru raspravu: Jesu li Crnogorci isključivo narod slovenskog porijekla? Autor, pozivajući se na studiju objavljenu u naučnom časopisu American Journal of Physical Anthropology, tvrdi da je današnje stanovništvo Montenegro rezultat mnogo složenijeg istorijskog miješanja nego što to sugeriše klasična priča o „čistom slovenstvu“.
Šta tvrdi studija?
Prema autorovom tumačenju, u genetskoj strukturi savremenih Crnogoraca prisutni su tragovi:
starobalkanskih populacija,Vlaha i Morlaka, Arbanasa / Albanaca, Slovena,
kao i drugih evropskih uticaja.
Drugim riječima, identitet stanovništva ne može se svesti na jedan jedini etnički korijen.
Zašto ova tema izaziva reakcije?
Zato što su decenijama građene pojednostavljene priče: jedni insistiraju na isključivo slovenskom porijeklu, drugi samo na ilirskoj autohtonosti, treći identitete tumače prema savremenim državnim granicama.
Ali istorijska stvarnost Balkana je mnogo složenija: migracije, ratovi, asimilacije, miješanja, promjene jezika i vjere.
Crna Gora – identitet složeniji nego što izgleda
Istorijski gledano, pojam „Crnogorac“ dugo nije označavao samo etničku pripadnost. Često je značio: stanovnik Crne Gore, pripadnik plemenskog sistema, podanik cetinjske države,
dio posebne političke tradicije.
Savremena crnogorska nacija oblikovala se znatno kasnije, naročito tokom XX vijeka.
Ni albanski faktor se ne može ignorisati
ĆOSOVIĆ: Što se Albanaca tiče, oni dominantno nose haplogrupu E1b1b. Moguće je da su Albanci Protoiliri. Naime, Iliri se kao jedno jedino pleme pominju prvi put u sedmom vijeku prije Hrista, ali valja napomenuti: Iliri iz najstarijih, grčkih, izvora i oni ljudi koje su Rimljani nazivali Ilirima – to su etnički vrlo različite grupe ljudi. Ovo potvrđuju i radovi naučnika kao što su Mate Sujić, Duje Rendić Miočević, Aleksandar Stipčević, a prihvatili su i renomirani istoričari kao što je Bogumil Hrabak. Na osnovu svega, može se zaključiti – kao što je pisao akademik SANU Branislav Đurđev – da su crnogorska plemena nastala iz vlaških i arbanaških katuna. I akademik Petar Vlahović je zaključio da smo starosjedioci, mješavina starosjedilačkog – morlačkog i arbanaškog porijekla.
U istoriji Montenegro, naročito u pograničnim i plemenskim krajevima, postojale su snažne veze sa albanskim prostorom: Hoti, Gruda, Kelmendi, Kuči,Ulcinj, Bar.Te veze ostavile su demografske, kulturne i istorijske tragove.
Šta je suština?
Pitanje nije jesu li Crnogorci „samo Sloveni“, nego da li je ijedan balkanski narod etnički „čist“. Istorija daje jasan odgovor: nije. Balkan je prostor miješanja, slojeva i identiteta koji su se stvarali kroz vijekove.
Zaključak
Ovakve studije izazivaju pažnju jer diraju stare mitove. Ali njihova najveća vrijednost je što podsjećaju na jednostavnu istinu: Narodi se ne grade iz DNK, već iz istorije.
A istorija Montenegro, kao i čitavog Balkana, mnogo je složenija od političkih parola.
Discussion about this post