Prej vitesh, një pjesë e skenës mediave në Sanxhak përpiqet që çdo aktivitet, hulumtim mbi lidhjet historike të shqiptarëve dhe të boshnjakëve ta paraqesë si “sulm ndaj identitetit boshnjak”. Në vend të debatit akademik, opinionit i ofrohen etiketime, teori konspirative dhe konstrukte politike.
Njëri ndër shembujt më të njohur është seria e shkrimeve të portalit Sandzacke.rs mbi të ashtuquajturin projekt “Çylahu i Gjelbër”, i cili që në vitin 2019 u paraqit si “plan sekret për albanizimin e Sanxhakut”.
DardaniaPress sjell analizën e këtij teksti dhe mënyrës se si gjatë viteve është ndërtuar narrativa për “albanizimin e Sanxhakut”, me qëllim që lexuesit të gjykojnë vetë: a kemi të bëjmë me debat shkencor — apo me propagandë mediale kundër çdo këndvështrimi ndryshe mbi historinë e Sanxhakut.
Në vazhdim sjellim pjesën e parë: “Çylahu i Gjelbër” dhe fillimi i fushatës mediale.
Kur portali Sandzacke.rs në fund të vitit 2019 publikoi tekstin me titull “Zbulojmë / Çylahu i Gjelbër: Dokumenti sekret i projektit për albanizimin e Sanxhakut”, opinionit iu servir një rrëfim pothuajse filmik për një projekt të supozuar sekret, “fonde të zeza”, “planifikues të Shqipërisë së Madhe” dhe një proces të organizuar për albanizimin e boshnjakëve të Sanxhakut.
Shkrimi ishte ndërtuar me stil sensacionalist, me formulime dramatike dhe akuza të rënda, por pa asnjë provë konkrete:
nuk u publikua asnjë dokument;
nuk kishte autor;
nuk kishte referencë arkivore;
nuk kishte datë;
dhe asnjë burim të besueshëm që do të vërtetonte ekzistimin e planit të ashtuquajtur “Çylahu i Gjelbër”.
Megjithatë, publikut iu servir teza se ekziston një projekt i organizuar për “albanizimin e boshnjakëve të Sanxhakut”.
Veçanërisht simptomatike është fakti se në këtë tekst si pjesë e këtij “projekti” paraqiten: konferencat shkencore, librat, hulumtimet, emisionet dokumentare, madje edhe trajtimi i figurave historike si Aqif Blyta, Hasan Zvizdiq, Salih Uglanin, Avdo Megjedoviq apo Qamil Sijariq.
Në këtë mënyrë, çdo hulumtim që merret me gjurmët shqiptare në Sanxhak automatikisht paraqitet si kërcënim politik.
Por shtrohet një pyetje shumë e thjeshtë:
A është bërë i ndaluar hulumtimi shkencor i burimeve historike nëse ato nuk i përshtaten qarqeve të caktuara politike?
Sepse: raportet konsullore austro-hungareze, defterët osmanë, toponimet, patronimet, shënimet etnografike, dhe autorë të shumtë vendorë e të huaj, prej dekadash flasin për një të kaluar të ndërlikuar etnike dhe kulturore të Sanxhakut.
Kjo nuk është propagandë.
Kjo është një e vërtetë historike që shkenca serioze duhet ta hulumtojë.
Shqetësues mbetet fakti se përmes këtyre shkrimeve tentohet të krijohet atmosferë frike ndaj studiuesve dhe intelektualëve. Mesazhi është i qartë:
çdokush që flet për praninë historike shqiptare në Sanxhak mund të shpallet “armik i identitetit boshnjak”.
Kjo nuk është qasje akademike.
Ky është tentim për kontroll ideologjik të historisë.
Njëkohësisht është paradoksale që studimi i elementit shqiptar shpallet “rrezik”, ndërkohë që gjatë shekullit të kaluar ideologji të ndryshme përpiqeshin t’i paraqesnin boshnjakët si: “serbë të fesë islame”, “sllavë të turqizuar”, apo si popull pa identitet të vetin.
Atëherë rrallë flitej për “mohim identiteti”.
Sot, megjithatë, çdo interpretim ndryshe i historisë së Sanxhakut përpiqet të diskreditohet paraprakisht me etiketa si: “albanizim”, “projekt i Shqipërisë së Madhe”, apo “plan sekret”.
Por e vërteta historike nuk mund të jetë pronë e asnjë portali dhe as e ndonjë grupi politik.
Historia e Sanxhakut është shumë më komplekse: ajo u përket boshnjakëve dhe shqiptarëve, osmanëve, dhe të gjithë popujve që jetuan me shekuj në këtë hapësirë.
Historiografia serioze nuk duhet t’u frikësohet pyetjeve.
Sepse shkenca fillon pikërisht aty ku propaganda përpiqet ta ndalojë debatin.
(Vijon)
Dardaniapress.net
Discussion about this post