Sandra King-Savic, në një studim të botuar në revistën akademike Euxeinos (2017), trajton një çështje që vazhdon të ndikojë drejtpërdrejt jetën politike dhe shoqërore në Sanxhak: ekzistencën e dy Bashkësive Islame në Serbi dhe pasojat e kësaj ndarjeje.
Sanxhaku – “mind-map” apo realitet historik?
Autorja e përkufizon Sanxhakun si një “mind-map”, pra si një hapësirë identitare dhe jo si njësi juridike. Ky formulim reflekton qasjen e një pjese të akademisë perëndimore, e cila Sanxhakun e sheh më shumë si konstrukt simbolik të boshnjakëve sesa si realitet historik-administrativ me rrënjë osmane.
Megjithatë, për lexuesin e DardaniaPress, Sanxhaku nuk është thjesht metaforë identitare. Ai është hapësirë historike me kontinuitet politik e administrativ, e ndarë dhunshëm gjatë shekullit XX dhe e fragmentuar përmes proceseve shtetformuese të Serbisë dhe Malit të Zi.
Dy Bashkësi Islame – një konflikt legjitimiteti
Në Serbi funksionojnë:
• Bashkësia Islame e Serbisë (Islamska zajednica Srbije (IZS) )– e orientuar drejt Beogradit
• Bashkësia Islame në Serbi (Islamska zajednica u Srbiji (IZuS)) – e orientuar drejt Sarajevës
Kjo ndarje nuk është teologjike. Ajo është institucionale dhe politike.
Studimi thekson se në thelb të konfliktit qëndron pyetja:
Kush përfaqëson legjitimisht myslimanët e Serbisë?
Autorja argumenton se mungesa e besimit ndaj Beogradit dhe trashëgimia e ndryshimeve të vazhdueshme kufitare kanë prodhuar një krizë përfaqësimi.
Politika mbi fenë
Në analizë trajtohen figurat e njohura politike dhe fetare si: Sulejman Ugljanin, Rasim Ljajić, Muamer Zukorlić, Adem Zilkić
Sipas autores, ndërthurja e politikës me institucionet fetare ka thelluar ndarjen brenda komunitetit.
Por ajo vëren diçka shumë të rëndësishme:
shumica e qytetarëve të zakonshëm janë të lodhur nga instrumentalizimi i fesë për qëllime elektorale.
Çfarë duan në të vërtetë qytetarët?
Sipas intervistave të përfshira në studim, qytetarët e Sanxhakut:
• kërkojnë zhvillim ekonomik
• kërkojnë investime infrastrukturore
• kërkojnë stabilitet
• shohin integrimin europian si dalje nga izolimi
Pra, problemi nuk është identiteti fetar, por mungesa e perspektivës ekonomike dhe politike.
Perspektiva europiane si zgjidhje
Studimi përfundon se integrimi në Bashkimin Evropian shihet nga shumë banorë si rruga për të dalë nga “kurthi i kufijve” dhe tensioneve institucionale.
Kjo është një tezë interesante, sepse e zhvendos debatin nga ndarjet etno-fetare drejt zhvillimit dhe sundimit të ligjit.
Analiza e Sandra King-Savic ofron një pasqyrë të qartë të krizës institucionale brenda komunitetit mysliman në Serbi.
Megjithatë, për ta kuptuar plotësisht situatën e sotme në Sanxhak, duhet parë edhe dimensioni historik i fragmentimit territorial, politikat shtetërore të shekullit XX dhe trashëgimia e mosbesimit ndaj qendrës.
Sanxhaku nuk është vetëm një “mind-map”.
Ai është një hapësirë me kujtesë historike, me ndarje të imponuara dhe me kërkesa reale për zhvillim e barazi.
Discussion about this post