Një deklaratë e kancelarit gjerman Friedrich Merz ka hapur debat të ri në lidhje me të ardhmen e zgjerimit të European Union dhe pozitën e vendeve të Western Balkans në këtë proces.

Sipas propozimit të tij, Ukraine duhet të fitojë sa më shpejt një status të privilegjuar në Bashkimin Evropian, ndërsa për vendet e Ballkanit Perëndimor parashihet një model tjetër, të cilin Merc e quan “zgjidhje inovative”.

Në praktikë, kjo do të thotë se Kosovo, Albania, Bosnia and Herzegovina, Montenegro, North Macedonia, Serbia dhe Moldova nuk do të kishin status të asociuar si Ukraina, por vetëm rol vëzhgues në institucionet e BE-së.

Ky status do t’u mundësonte përfaqësuesve të rajonit pjesëmarrje në disa mbledhje të institucioneve evropiane dhe qasje më të gjerë në programe e fonde të BE-së, por pa fuqi reale vendimmarrëse dhe pa peshën politike që do të kishte një vend me status të privilegjuar.

Merc ka deklaruar se “integrimi gradual” mund të afrojë më shumë vendet kandidate me Bashkimin Evropian dhe të nxisë reforma të reja, por ky propozim po interpretohet në rajon edhe si sinjal se Ballkani Perëndimor po trajtohet ndryshe nga Ukraina.

Pikërisht kjo ka nxitur reagime në qarqet diplomatike dhe politike, pasi vendet e Ballkanit Perëndimor prej më shumë se dy dekadash presin integrimin evropian, duke iu referuar premtimit të dhënë në Thessaloniki Summit 2003, ku u konfirmua perspektiva evropiane e rajonit.

Shtetet e grupit joformal “Miqtë e Ballkanit Perëndimor” tashmë kanë shprehur rezervat e tyre ndaj idesë që Ukraina të ketë një rrugë më të shpejtë dhe më të privilegjuar drejt Bashkimit Evropian, duke paralajmëruar se kjo mund ta shtyjë rajonin edhe më tej në margjinat e Evropës.

Në të njëjtën kohë, diplomatët evropianë kanë refuzuar edhe idenë e një “anëtarësimi të përmbysur” për Ukrainën, sipas të cilit integrimi do të ndodhte para përmbushjes së plotë të kushteve.

Prandaj, samiti i ardhshëm për Ballkanin Perëndimor në Montenegro pritet të jetë një test i rëndësishëm për politikën e zgjerimit të Bashkimit Evropian.

Pyetja që po shtrohet gjithnjë e më shumë në rajon është: a po krijon BE-ja një Evropë me “dy shpejtësi”, ku disa vende trajtohen si partnerë strategjikë, ndërsa Ballkani Perëndimor mbetet përgjithmonë në korridorin e pritjes?

dardaniapress.net