Nga tensionet politike në Bosnja dhe Hercegovina po del gjithnjë e më qartë, se Ballkani po hyn në një fazë të re pasigurie. Dorëheqja e paralajmëruar e Christian Schmidt, paralajmërimet për shpërbërjen e shtetit boshnjak dhe përplasjet e vazhdueshme me Milorad Dodik tregojnë se kriza nuk është më vetëm retorikë politike, por sfidë serioze për stabilitetin rajonal.
Bosnja – shtet i paqes së papërfunduar
Që nga marrëveshje e Dayton, Bosnja mbeti një shtet i ndërtuar mbi kompromis ndërkombëtar dhe jo mbi konsensus të brendshëm. Lufta u ndal, por konfliktet politike, etnike dhe identitare mbetën të ngrira nën sipërfaqe.
Sot, tri dekada pas luftës: institucionet mbeten të brishta, entitetet funksionojnë si sisteme pothuajse të ndara. Ndërsa elitat politike vazhdojnë të mbijetojnë përmes tensioneve kombëtare.
Strategjia e Dodikut dhe frika nga shpërbërja
Presidenti i Republikës Srpska, Milorad Dodik, prej vitesh po ndjek një politikë të dobësimit gradual të shtetit qendror boshnjak.
Përmes: bllokadave institucionale, retorikës separatiste, afërsisë me Rusia, dhe sfidimit të institucioneve ndërkombëtare, ai po ndërton një realitet të ri politik në Bosnjë.
Paralajmërimi i Schmidtit se “nëse Dodik ia del, Bosnja do të shpërbëhet”, nuk duhet parë vetëm si deklaratë emocionale, por si alarm për një proces që po zhvillohet prej vitesh.
Perëndimi po humb kontrollin?
Një nga mesazhet më të forta të krizës aktuale është dobësimi gradual i autoritetit perëndimor në Ballkan. Unioni Europian duket i lodhur dhe pa vizion të qartë strategjik për rajonin, ndërsa Kombet e Bashkuara po ndryshon prioritetet globale.
Në këtë vakuum:
Rusia forcon ndikimin përmes aleatëve të saj;
nacionalizmat rajonale marrin kurajë;
ndërsa Bosnja mbetet pika më e ndjeshme e Ballkanit.
A ekziston rreziku i konfliktit?
Megjithëse sot situata nuk është identike me vitet ’90, tensionet nuk duhen nënvlerësuar.
Ballkani ka dëshmuar historikisht se: krizat politike shumë shpejt mund të shndërrohen në përplasje etnike dhe destabilizim rajonal.
Prania e NATO-s dhe EUFOR-it e ul mundësinë e një lufte klasike, por: incidentet lokale, radikalizimi politik, krizat institucionale dhe retorika nacionaliste mbeten rrezik real.
Çfarë nënkupton kjo për Sanxhakun dhe Kosovën? Çdo krizë në Bosnje reflektohet drejtpërdrejt edhe në Sanxhak dhe në Kosovë.
Rritja e tensioneve: forcon projektet nacionaliste serbe; shton presionin mbi boshnjakët në Sanxhak; dhe rikthen frikën nga politikat destabilizuese në rajon. Për këtë arsye, zhvillimet në Sarajevë dhe Banja Llukë ndiqen me shqetësim të madh edhe nga shqiptarët dhe boshnjakët jashtë Bosnjës.
Bosnja sot ndodhet në një nga momentet më të ndjeshme që nga përfundimi i luftës.
Nëse bashkësia ndërkombëtare vazhdon ta trajtojë Ballkanin si problem periferik, rajoni mund të hyjë në një periudhë të re krizash politike dhe etnike.
Historia e Ballkanit ka treguar shumë herë: krizat këtu nuk fillojnë me armë — ato fillojnë me heshtje, me neglizhencë dhe me normalizimin e retorikës së rrezikshme.
/dardaniapress/
Discussion about this post